Chương trình tiêm chủng mở rộng (TCMR) bắt đầu được triển khai ở Việt Nam từ năm 1981. Ngay từ khi đi vào hoạt động, TCMR đã phải đối mặt với không ít khó khăn. Đó là điều kiện giao thông từ huyện đến xã nhất là đến những thôn bản vùng sâu, vùng xa, ảnh hưởng đến tiếp cận dịch vụ tiêm chủng của phụ nữ và trẻ em, nhận thức của cộng đồng và bà mẹ về tiêm chủng, phòng bệnh còn hạn chế… Cơ sở y tế xã thường bị quá tải bởi nhiều dịch vụ y tế. Nguồn kinh phí cho tiêm chủng hoạt động còn thiếu… Mặc dù vậy, chương trình TCMR của Việt Nam đã từng bước khắc phục khó khăn, đã triển khai có kết quả và được cộng đồng Quốc tế thừa nhận là nước triển khai công tác tiêm chủng mở rộng tốt nhất, hiệu quả nhất.
Đến năm 1985, chương trình TCMR được đẩy mạnh và được triển khai ở 100% xã phường trong cả nước với 6 loại vắc xin phòng bệnh truyền nhiễm nguy hiểm là Lao, Bạch hầu, Ho gà, Uốn ván, Sởi, Bại liệt. Từ năm 1993 đến nay tỷ lệ tiêm chủng đầy đủ cho trẻ em dưới 1 tuổi luôn đạt trên 90%. Từ năm 1995 cả nước không còn xã trắng về tiêm chủng. Việc xoá được 8 xã trắng cuối cùng về tiêm chủng đã thể hiện việc triển khai nghiêm túc chính sách dân tộc của Đảng và nhà nước ta, chủ trương đảm bảo công bằng trong chăm sóc sức khoẻ nhân dân của ngành y tế và thực hiện nghiêm túc cam kết về quyền trẻ em của Việt Nam. Đây là thắng lợi của sự kết hợp chặt chẽ giữa Quân - Dân y, đặc biệt với lực lượng bộ đội biên phòng đảm bảo đưa dịch vụ tiêm chủng đến được từng bản làng trên khắp mọi miền đất nước, đến mọi dân tộc, mọi gia đình.
Việt Nam đã đạt được các mục tiêu cam kết quốc tế là Thanh toán bệnh Bại liệt năm 2000, Loại trừ Uốn ván sơ sinh năm 2005. Tỷ lệ các bệnh trong chương trình tiêm chủng: bệnh Ho gà, Bạch hầu, Sởi giảm rõ rệt. So sánh năm 1985, năm bắt đầu triển khai TCMR và năm 2009 tỷ lệ mắc Ho gà giảm 543 lần, Bạch hầu giảm 433 lần, Uốn ván sơ sinh giảm 69 lần.
Với việc không ngừng nâng cao chất lượng tiêm chủng mở rộng, tăng cường hỗ trợ tiêm chủng tại những vùng khó khăn, chúng ta đã đạt được 10 năm bảo vệ thành quả Thanh toán bệnh Bại liệt và duy trì 5 năm Loại trừ bệnh Uốn ván sơ sinh, đạt các chỉ tiêu về giảm tỷ lệ mắc các bệnh trong TCMR và đang nỗ lực thực hiện mục tiêu Loại trừ Sởi vào năm 2012.
Việt Nam thành công trong chiến lược tự lực sản xuất vắc xin và triển khai các vắc xin mới nhằm tăng cường bảo vệ sức khoẻ trẻ em phòng chống các bệnh nhiễm trùng nguy hiểm.Từ năm 1997, bốn vắc xin mới được đưa vào TCMR phòng các bệnh Viêm gan B, Viêm não Nhật Bản, Thương hàn và Tả. Từ tháng 6 năm 2010, vắc xin phối hợp DPT-VGB-Hib được đưa vào sử dụng trong TCMR, tiêm miễn phí cho trẻ < 1 tuổi trên toàn quốc. Cho tới nay, chương trình TCMR đã đưa 8 loại vắc xin tiêm chủng miễn phí cho trẻ em dưới 1 tuổi phòng các bệnh Lao, Bạch hầu, Ho gà, Uốn ván, Viêm gan B, Bại liệt, Sởi và Viêm phổi/Viêm màng não mủ do Hib cho trẻ em. Việc mở rộng và triển khai thêm vắc xin mới, thế hệ tiên tiến đã thể hiện sự nỗ lực không ngừng nâng cao chất lượng dịch vụ tiêm chủng và sự quan tâm của nhà nước đối với sự nghiệp chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ trẻ em Việt Nam.
Thành tựu trên là kết quả của sự nỗ lực không mệt mỏi của toàn ngành Y tế Việt Nam để thực hiện đường lối y học dự phòng chủ động và tích cực của Đảng và Nhà nước ta. Thành quả của chương trình TCMR là một điển hình cho những hoạt động y tế được xã hội hoá cao, được sự đảm bảo mạnh mẽ và bền vững về những chính sách ưu tiên của nhà nước. Đây cũng là biểu hiện tốt đẹp của sự phối hợp chặt chẽ, hiệu quả giữa ngành Y tế và các Bộ, Ngành, Đoàn thể xã hội đối với công tác chăm sóc sức khoẻ nhân dân. Thành công của công tác tiêm chủng cũng minh chứng rõ hiệu quả của các hoạt động hợp tác Quốc tế với Chính phủ các nước, các tổ chức Quốc tế đối với Ngành Y tế Việt Nam nói chung và dự án Tiêm chủng mở rộng nói riêng.
VIỆN VỆ SINH DỊCH TỄ TRUNG ƯƠNG
DỰ ÁN TIÊM CHỦNG MỞ RỘNG QUỐC GIA