Thời tiết











  Hỏi đáp về dịch bệnh: Tả

Bệnh Tiêu chảy cấp nguy hiểm lây lan nhanh và dễ tử vong, nhưng có thể đề phòng được. Để ngăn ngừa bệnh và phòng dịch bệnh lây lan, mọi người thực hiện những khuyến cáo sau:

1. Vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường:

-Rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.

-Mỗi gia đình có một nhà tiêu hợp vệ sinh, cấm đi tiêu bừa bãi. Đối với gia đình có bệnh nhân tiêu chảy cấp cần rắc vôi bột hoặc Cloramin B sau mỗi lần đi tiêu.

-Phân và chất thải của người bệnh phải đổ vào nhà tiêu, cho vôi bột, Cloramin B... vào sau mỗi lần đi để sát khuẩn.

-Tránh tập trung ăn uống đông người như ma chay, cưới xin, cúng giỗ.

-Hạn chế người ra, vào vùng đang có dịch.

 

2. An toàn vệ sinh thực phẩm:

-Mọi người, mọi nhà đều thực hiện ăn chín, uống sôi.

-Không ăn rau sống, không uống nước lã.

-Không ăn các thức ăn dễ bị nhiễm khuẩn đặc biệt là mắm tôm sống, hải sản tươi sống, gỏi cá, tiết canh, nem chua.

 

3. Bảo vệ nguồn nước và dùng nước sạch:

-Nguồn nước ăn uống phải được bảo vệ sạch sẽ.

-Tất cả nước ăn uống đều phải được sát khuẩn bằng hoá chất Cloramin B.

-Cấm đổ chất thải, nước giặt, rửa và đồ dùng của người bệnh xuống ao, hồ, sông, giếng. Cấm vứt súc vật chết và rác xuống ao, hồ, sông, giếng.

 

4. Khi có người bị tiêu chảy cấp:

Khi gia đình có người bị tiêu chảy cấp, phải nhanh chóng báo ngay cho cơ sở y tế nơi gần nhất để được điều trị kịp thời.

 

Ngày 01/11/2007
Nguồn: Cục Y tế dự phòng

 

          Chỉ trong khoảng một tuần lễ, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới trung ương đã tiếp nhận hơn 90 ca tiêu chảy cấp nhập viện, chủ yếu ở Hà Nội, trong đó có ít nhất 28 bệnh nhân đã được xác định dương tính với phẩy khuẩn tả vibrio cholerae O1 - Ogawa. Nắng nóng cộng với môi trường ô nhiễm đã khiến cho bệnh tiêu chảy cấp nguy hiểm có cơ hội quay lại tấn công người dân.
 
   
Dùng thức ăn không đảm bảo vệ sinh dễ mắc bệnh tiêu chảy cấp nguy hiểm

          BS. Nguyễn Nhật Thỏa, Trưởng phòng KHTH, BV Bệnh nhiệt đới TW cho biết, do số bệnh nhân đông, nhập viện ồ ạt khiến Khoa Điều trị tích cực và Khoa Nhiễm khuẩn tổng hợp, hai khoa chủ yếu tiếp nhận điều trị bệnh nhân tiêu chảy cấp đều quá tải, bệnh nhân nằm tràn cả ra hành lang, bệnh viện phải trưng dụng cả khoa viêm gan để điều trị cho bệnh nhân tiêu chảy cấp. Có trường hợp bệnh nhân tiêu chảy quá nhiều, nhưng do nhập viện muộn nên đã dẫn đến suy thận, phải truyền nước, bù điện giải liên tục mới hồi phục. Qua khai thác tiền sử dịch tễ những trường hợp nhập viện do tiêu chảy cấp trong thời điểm này chủ yếu đều có liên quan đến thức ăn đường phố, thịt chó, rau sống, uống nước đá, nước hoa quả... Các trường hợp mắc tiêu chảy cấp chủ yếu sinh sống tại Hà Nội, rải rác ở các quận Hoàng Mai, Hai Bà Trưng, Thanh Xuân, Cầu Giấy, Tây Hồ, Đống Đa... nhưng đông nhất là ở quận Hoàng Mai do điều kiện về vệ sinh, môi trường ở khu vực này vẫn còn khá bất cập.

       Cục Y tế dự phòng tiếp tục khuyến cáo, người dân ở các vùng dịch cũ và ở các tỉnh giáp biên nên đề cao cảnh giác, nếu xuất hiện các triệu chứng tiêu chảy nhiều lần thì cần đến các cơ sở y tế càng sớm càng tốt để được phát hiện và điều trị kịp thời, tránh trường hợp nhập viện muộn khi đã mất nước quá nặng dễ dẫn đến trụy mạch, hạ huyết áp, biến chứng gây suy thận... gây hại cho sức khỏe và thậm chí có thể nguy hiểm đến tính mạng.

Nằm điều trị tiêu chảy cấp tại BV Bệnh nhiệt đới TW đã 4 ngày nay, bệnh nhân N.T.L., 23 tuổi, ở Phương Mai, Hoàng Mai, Hà Nội, đang mang thai ở tuần thứ 26 đã được các bác sĩ thông báo mắc tiêu chảy cấp do phẩy khuẩn tả. Trước khi nhập viện, chị L. cho biết, có ăn bún chả và uống trà đá tại vỉa hè ngã tư Đại La-Trương Định cùng với hai người khác nhưng chỉ có một mình chị đau bụng ngay sau đó và được đưa vào viện để khám. BS. Nguyễn Ngọc Phúc, Phụ trách Khoa viêm gan, người trực tiếp điều trị cho bệnh nhân L. cho biết, cũng may là bệnh nhân được đưa đến viện kịp thời nên bệnh cảnh chưa đến mức trầm trọng, vì thế việc điều trị không gặp khó khăn chỉ trừ việc phải tìm loại thuốc điều trị và truyền dịch với liều lượng, cường độ thích hợp với phụ nữ mang thai. Hiện sức khỏe của bệnh nhân này đã ổn định, đi ngoài bình thường.

          BS. Phúc cho biết, tại Khoa viêm gan có 54 giường bệnh thì chỉ trong vòng 3 ngày từ 2-4/7 đã phải tiếp nhận đến 51 ca tiêu chảy vào điều trị tại Khoa, chưa kể số bệnh nhân đang điều trị bệnh gan tại khoa này. Đến sáng 5/7, vẫn còn 35 bệnh nhân tiêu chảy tiếp tục được theo dõi, điều trị tại đây. Do bệnh nhân đông, quá tải, bệnh nhân phải nằm ghép, thậm chí nằm tràn cả ra hành lang.
  

Bệnh nhân tiêu chảy cấp đang được điều trị tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới TW (ảnh chụp sáng ngày 5/7/2010).

          BS. Thỏa cho hay, ngay sau khi các bệnh nhân tiêu chảy cấp nhập viện, ngoài điều trị theo đúng phác đồ, lấy mẫu bệnh phẩm để xét nghiệm, BV phối hợp với Trung tâm YTDP các quận để điều tra dịch tễ. Không như những năm trước, hầu hết các ca bệnh đều xác định được nguyên nhân, trong đó chủ yếu là ăn thịt chó, mắm tôm, rau sống... thì năm nay, ngoài những tác nhân trên nguyên nhân gây bệnh rất phong phú, như ăn bún rong ngoài đường, uống nước đá... và có những ca bệnh không xác định được nguyên nhân. Những ngày gần đây, Ban chỉ đạo phòng chống dịch tiêu chảy cấp nguy hiểm của BV đã tiến hành họp giao ban thường xuyên vào các buổi sáng để tìm biện pháp đối phó với dịch. Bên cạnh đó, đội chống dịch của BV gồm 18 người luôn được đặt trong tư thế sẵn sàng ứng phó khi có ca bệnh.

         Các bệnh đường tiêu hóa, trong đó có bệnh tả lây qua đường ăn uống, vì thế để phòng bệnh, việc ăn thức ăn chín, uống nước sôi là quan trọng nhất. Người dân tuyệt đối không ăn các loại thức ăn chưa nấu chín như rau sống, tiết canh, gỏi cá, nem chạo, nem chua, không uống nước lã vì đây là những thực phẩm tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây các bệnh đường ruột, trong đó có bệnh tả.

          Đối với các thí sinh đang dự thi đại học, cao đẳng, trung học trong thời gian này, các chuyên gia cũng khuyến cáo nên hạn chế sử dụng thức ăn đường phố. Việc ăn uống để bồi bổ sức khỏe phục vụ cho kỳ thi cũng cần hết sức cẩn trọng, nếu phải sử dụng thức ăn đường phố thì nên vào các cửa hàng có cảm quan sạch sẽ, thoáng mát, nên ăn thức ăn nóng đã được nấu chín, tránh ruồi muỗi, sử dụng nước uống đóng chai, hạn chế dùng nước đá không rõ nguồn gốc.

                                                                                    Theo Báo sức khỏe và Đời sống
 
 
 

 
        Trên thế giới đã từng có bệnh dịch tả do chủng El tor xảy ra ở các thời điểm 1961 – 1971 và 1969 – 1974. Từ tháng 1/1991 đến tháng 9/1994 đã có tổng số 1.041.422 người mắc bệnh, trong đó có 9.642 ca tử vong chiếm tỉ lệ 0,9%. Vì thế tích cực phòng bệnh tả là nhiệm vụ của mọi người vì sức khỏe cộng đồng.
 
 

 Điều trị cho bệnh nhân tiêu chảy cấp tại Viện Các bệnh truyền nhiễm và nhiệt đới QG.   Ảnh: TM

    1/ Bệnh tả gây ra tình trạng tiêu chảy nguy hiểm cho cá nhân và cho cộng đồng. Trong đó có đến 75% nguời mang mầm bệnh tả mà không có biểu hiện gì, vì mang mầm bệnh mà không hay nhưng vẫn làm lây lan bệnh cho cộng đồng.

    2/ Tác nhân gây bệnh là phẩy khuẩn tả (Vibrio cholera) thuộc nhóm vi khuẩn Gram âm có hình giống chiếc gậy uốn cong giống dấu phẩy. Trong vi trùng học, Gram là phương pháp nhuộm màu theo kỹ thuật Gram được nhà bác học Đan Mạch tên Hans Christian Gram (1853-1938) phát minh năm 1884, để phân biệt nhóm vi khuẩn ăn hoặc không ăn màu nhuộm gọi là Gram dương, Gram âm.

    3/ Bệnh dễ lây lan vì người mang vi khuẩn tiềm ẩn chờ cơ hội phóng thích vi khuẩn gây bệnh ra môi trường sống làm lây lan bệnh. Độc tố của vi khuẩn gây tiêu chảy ồ ạt và làm rối loạn điện giải. Khi vào người, khuẩn tả bám vào ruột tiết nội độc tố A, B hoạt hóa trong niêm mạc ruột làm các tế bào trong lòng ruột trở thành những máy bơm tiết nước, tiết các ion điện giải như: Na+, K+, Cl-, HCO3- vào lòng ruột, dẫn đến hiện tượng tiêu chảy mất nước, mất chất điện giải.

    4/ Bệnh dễ dàng lan truyền vì vi khuẩn tiết ra enzyme tên chitinase giúp vi khuẩn đi xuyên qua vỏ cứng để xâm nhập loài giáp xác như tôm, cua và khi xâm nhập người thì tiết ra enzyme mucinase để dễ xâm nhập vào đường tiêu hóa. Vi khuẩn còn tiết ra độc tố ZOT giúp vi khuẩn gắn kết vào thành ruột rồi sản xuất độc tố tác động trong đường tiêu hóa.

    5/ Vi khuẩn dễ lây lan và tồn tại trong nhiều môi trường, nhất là các thực phẩm sống như ăn tái các loại sò, ốc, tôm cua, rau tươi sống. Trong một nghiên cứu về sinh học phẩy khuẩn tả, người ta nhận thấy vi khuẩn từ người bệnh phát tiết ra ngoài dễ lây lan mầm bệnh gấp 700 lần vi khuẩn ấy nhưng được nuôi cấy trong phòng thí nghiệm.

    6/ Bệnh diễn biến nhanh chóng từ tiêu chảy nhẹ đến nặng chiếm tỉ lệ 1/20 người bị bệnh.

    - Bệnh lây nhiễm tất cả mọi người nhưng nguy hiểm nhất là ở trẻ em vì gây ra tình trạng mất nước trầm trọng, suy kiệt. Bệnh nhân tiêu chảy toàn nước, trụy tim mạch, suy thận dẫn đến sốc do mất nước, do rối loạn điện giải rồi tử vong.

    - Bệnh dễ trở nên trầm trọng với trẻ em bị suy dinh dưỡng, do thiếu acid trong dịch vị làm tình trạng nhiễm khuẩn càng dễ dàng hơn.

    - Người khỏe mạnh bị nhiễm khuẩn tả có thể bị hạ huyết áp trong vài giờ dẫn đến trụy tim mạch, sốc mất nước từ 4 - 12 giờ và có thể tử vong khoảng 18 giờ đến vài ngày. Bệnh nguy hiểm vì tử vong cao và có thể gây thành dịch tả.

    7/ Phòng bệnh tả: Không ăn thức ăn tươi sống nhất là các loại rau sống, uống nước chưa đun sôi. Một số rau sống được tưới bằng nước nhiễm khuẩn hoặc bón phân từ phân người nên là nguồn lây nhiễm nguy hiểm đáng kể cho cộng đồng. Phát hiện gần đây ở những bệnh nhân mắc bệnh tả cho thấy 70% bệnh nhân đều có ăn rau sống.

    8/ Ăn chín, uống chín, hạn chế ăn rau sống trong vùng có dịch. Tránh ăn uống ở hàng quán vỉa hè tại nơi nghi ngờ có dịch. Không được phóng uế bừa bãi vì người mắc bệnh là nguồn phóng thích mầm bệnh. Tăng cường vệ sinh cá nhân và cộng đồng như chú trọng rửa tay sạch bằng xà phòng diệt khuẩn khi ăn uống và chế biến thực phẩm. Chú trọng vệ sinh trong môi trường tập thể, bán trú...

    9/ Cho uống bù nước bằng dung dịch oresol là biện pháp ban đầu quan trọng và nhanh chóng chuyển bệnh nhân đến cơ quan y tế.
 
                                                                                                                    DS. TRƯƠNG NGỌC THÙY TRANG (theo báo SK&ĐS)
 
 
 
Hội Y học Dự phòng Việt Nam

Tạp chí Y học Dự phòng

Trung tâm Dịch vụ KHKT và YTDP
Quảng cáo